โรคกรดไหลย้อน (GERD)

GERD วินิจฉัยจากอาการทางคลินิกเป็นหลัก โดยอาการหลักคือแสบร้อนกลางอกและเรอเปรี้ยวที่เกิดขึ้นอย่างน้อยสัปดาห์ละ 2 ครั้ง หรือรบกวนคุณภาพชีวิตผู้ป่วย ในผู้ป่วยที่มีอาการทั่วไปโดยไม่มีอาการเตือน แพทย์มักเริ่มการรักษาแบบ empirical ด้วยยากลุ่มยับยั้งการหลั่งกรดโดยไม่ต้องส่องกล้องก่อน

การส่องกล้องทางเดินอาหารส่วนต้น (upper endoscopy) จะพิจารณาในผู้ป่วยที่มีอาการเตือน (alarm features) หรือรักษาด้วยยาแล้วไม่ตอบสนอง เพื่อแยกโรคร้ายแรงอื่น เช่น หลอดอาหารอักเสบรุนแรง หลอดอาหารบาร์เร็ตต์ หรือมะเร็ง

การปรับพฤติกรรมเป็นรากฐานของการรักษาทุกราย ได้แก่ ลดน้ำหนักในผู้ป่วยน้ำหนักเกิน หลีกเลี่ยงอาหารมื้อใหญ่ก่อนนอน ยกหัวเตียงสูง งดบุหรี่และแอลกอฮอล์ และหลีกเลี่ยงอาหาร/เครื่องดื่มที่กระตุ้นอาการ เช่น กาแฟ ช็อกโกแลต อาหารมัน

ยากลุ่ม proton pump inhibitor (PPI) เช่น omeprazole, esomeprazole เป็นยาหลักที่มีประสิทธิภาพสูงสุดในการควบคุมอาการและรักษาหลอดอาหารอักเสบ โดยทั่วไปให้รับประทานก่อนอาหารเช้า 30-60 นาที เป็นเวลา 4-8 สัปดาห์ในการรักษาเริ่มต้น

ยากลุ่ม H2-receptor antagonist เช่น famotidine ใช้ในรายที่มีอาการไม่รุนแรงหรือเป็นทางเลือกเสริม (on-demand) ส่วนยาลดกรดกลุ่ม antacid ใช้บรรเทาอาการเฉียบพลันระยะสั้นได้

เป้าหมายคือควบคุมอาการให้ผู้ป่วยมีคุณภาพชีวิตปกติ รักษาหลอดอาหารอักเสบให้หาย และป้องกันภาวะแทรกซ้อนระยะยาว เช่น หลอดอาหารตีบหรือบาร์เร็ตต์เอซอฟากัส

หากอาการไม่ดีขึ้นภายใน 4-8 สัปดาห์ของการรักษาด้วย PPI ขนาดมาตรฐาน ควรทบทวนการวินิจฉัยและพิจารณาส่งต่อเพื่อตรวจเพิ่มเติม

การใช้ PPI ระยะยาวสัมพันธ์กับความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้นเล็กน้อยของกระดูกหัก ภาวะพร่องแมกนีเซียม/วิตามินบี 12 และการติดเชื้อในทางเดินอาหาร (เช่น Clostridioides difficile) จึงควรใช้ในขนาดต่ำสุดที่ได้ผลและระยะเวลาสั้นที่สุดที่เหมาะสม

PPI มีปฏิกิริยากับยาบางชนิด เช่น ลดการดูดซึมของยาที่ต้องการสภาวะกรดในกระเพาะ (เช่น ketoconazole) และอาจลดประสิทธิภาพของ clopidogrel ผ่านการยับยั้งเอนไซม์ CYP2C19 (โดยเฉพาะ omeprazole)