โรคกระดูกพรุน

การวินิจฉัยโรคกระดูกพรุนใช้ค่า T-score จากการตรวจความหนาแน่นมวลกระดูก (bone mineral density, BMD) ด้วยเครื่อง DXA โดย T-score ≤ -2.5 ที่กระดูกสันหลังหรือสะโพกวินิจฉัยว่าเป็นโรคกระดูกพรุน ส่วน T-score ระหว่าง -1.0 ถึง -2.5 จัดเป็นภาวะกระดูกบาง (osteopenia)

การเกิดกระดูกหักจากอุบัติเหตุเพียงเล็กน้อย (fragility fracture) เช่น กระดูกสะโพกหรือกระดูกสันหลังหัก ถือเป็นการวินิจฉัยโรคกระดูกพรุนได้แม้ยังไม่ได้ตรวจ BMD

ผู้ป่วยทุกรายควรได้รับแคลเซียมและวิตามินดีอย่างเพียงพอ ร่วมกับการออกกำลังกายแบบลงน้ำหนัก (weight-bearing exercise) และการปรับพฤติกรรมลดความเสี่ยงหกล้ม

ยากลุ่ม bisphosphonate (เช่น alendronate, risedronate, zoledronic acid) เป็นยาตัวแรกที่แนะนำในผู้ป่วยส่วนใหญ่ ออกฤทธิ์ยับยั้งการสลายกระดูกโดยเซลล์ osteoclast

ในผู้ป่วยที่มีความเสี่ยงกระดูกหักสูงมากหรือไม่ตอบสนองต่อ bisphosphonate อาจพิจารณายากลุ่ม anabolic agent เช่น teriparatide ซึ่งกระตุ้นการสร้างกระดูกใหม่ หรือ denosumab ซึ่งเป็น monoclonal antibody ยับยั้งการสลายกระดูก

เครื่องมือ FRAX (Fracture Risk Assessment Tool) ช่วยประเมินความเสี่ยงกระดูกหักใน 10 ปีข้างหน้า โดยใช้ปัจจัยเสี่ยงทางคลินิกร่วมกับหรือไม่ร่วมกับค่า BMD เพื่อช่วยตัดสินใจเริ่มการรักษา

ควรตรวจ BMD ซ้ำทุก 1–2 ปีเพื่อประเมินการตอบสนองต่อการรักษา และพิจารณาปรับเปลี่ยนยาหากความหนาแน่นกระดูกไม่ดีขึ้นหรือมีกระดูกหักซ้ำระหว่างการรักษา

Bisphosphonate ระยะยาวมีความเสี่ยงต่อภาวะ osteonecrosis of the jaw และ atypical femoral fracture แม้พบได้น้อย จึงควรประเมินการรักษาต่อเนื่องเป็นระยะ (drug holiday) หลังใช้ยา 3–5 ปีในผู้ป่วยความเสี่ยงต่ำ

Bisphosphonate ชนิดฉีดเข้าหลอดเลือดดำ (zoledronic acid) อาจทำให้เกิดอาการคล้ายไข้หวัดใหญ่หลังฉีดครั้งแรก และต้องระวังการใช้ในผู้ป่วยที่มี eGFR ต่ำกว่า 35