การติดเชื้อผิวหนังและเนื้อเยื่ออ่อน

Cellulitis คือการอักเสบติดเชื้อของผิวหนังชั้นลึกและเนื้อเยื่อใต้ผิวหนัง มีลักษณะบวมแดงร้อนขอบเขตไม่ชัดเจน ส่วน erysipelas เป็นการติดเชื้อชั้นตื้นกว่ามีขอบเขตรอยโรคชัดเจนยกนูน ทั้งสองภาวะแบ่งเป็นชนิดไม่มีหนอง (non-purulent) ซึ่งมักเกิดจากเชื้อ Streptococcus และชนิดมีหนองหรือฝี (purulent) ซึ่งมักเกี่ยวข้องกับเชื้อ Staphylococcus aureus รวมถึงสายพันธุ์ดื้อยา methicillin-resistant S. aureus (MRSA)

ควรแยกภาวะ necrotizing soft tissue infection ซึ่งเป็นภาวะฉุกเฉินทางศัลยกรรม โดยสังเกตอาการเตือน เช่น ปวดรุนแรงไม่สมส่วนกับลักษณะรอยโรคที่เห็น ผิวหนังเปลี่ยนสีคล้ำหรือมีตุ่มน้ำ มีเสียงกรอบแกรบใต้ผิวหนัง (crepitus) และอาการทางระบบรุนแรง เช่น ไข้สูง ความดันโลหิตต่ำ ซึ่งต้องปรึกษาศัลยแพทย์เพื่อผ่าตัดเปิดแผลสำรวจโดยด่วน

สำหรับ non-purulent cellulitis/erysipelas ที่ไม่รุนแรง การรักษาเชิงประจักษ์มุ่งครอบคลุมเชื้อ Streptococcus เป็นหลัก โดยใช้ beta-lactam เช่น penicillin, cephalexin หรือ cloxacillin ทางเลือกรับประทาน ส่วนรายที่มีอาการรุนแรงหรือมีภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่องควรให้ยาฉีดและพิจารณาครอบคลุมเชื้อกว้างขึ้น

สำหรับ purulent infection เช่น ฝีหนอง (abscess) หลักการรักษาที่สำคัญที่สุดคือการระบายหนอง (incision and drainage) ร่วมกับพิจารณาให้ยาต้านจุลชีพครอบคลุม MRSA เช่น trimethoprim-sulfamethoxazole, doxycycline หรือ clindamycin ในรายที่มีปัจจัยเสี่ยงเชื้อดื้อยาหรือมีอาการทางระบบร่วมด้วย ในรายที่ต้องรับไว้รักษาในโรงพยาบาลและสงสัย MRSA อาจพิจารณา vancomycin หรือ linezolid ฉีด

ระยะเวลาการรักษาโดยทั่วไปสำหรับ cellulitis/erysipelas ไม่ซับซ้อนคือประมาณ 5-10 วัน ขึ้นกับการตอบสนองทางคลินิก ควรเห็นการลดลงของรอยแดง บวม และอาการปวดภายใน 24-48 ชั่วโมงหลังเริ่มยา การทำเครื่องหมายขอบเขตรอยโรค (marking) ช่วยติดตามการลุกลามหรือการตอบสนองต่อการรักษาได้ชัดเจน

หากอาการไม่ดีขึ้นหรือลุกลามเพิ่มขึ้นภายใน 48-72 ชั่วโมง ควรทบทวนการวินิจฉัย พิจารณาภาวะแทรกซ้อน เช่น ฝีที่ซ่อนอยู่ หรือ necrotizing infection และพิจารณาปรึกษาแพทย์เฉพาะทางหรือศัลยแพทย์

Clindamycin มีความเสี่ยงสัมพันธ์กับ Clostridioides difficile-associated diarrhea ค่อนข้างสูงเมื่อเทียบกับยากลุ่มอื่น จึงควรเฝ้าระวังอาการท้องเสียรุนแรงระหว่างและหลังการใช้ยา Trimethoprim-sulfamethoxazole ควรระมัดระวังในผู้ป่วยที่มีการทำงานของไตบกพร่อง ผู้สูงอายุ และผู้ที่ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดกลุ่ม warfarin เนื่องจากอาจเสริมฤทธิ์กัน

ผู้ป่วยเบาหวาน โรคหลอดเลือดส่วนปลาย หรือภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่องมีความเสี่ยงต่อการติดเชื้อรุนแรงและการหายของแผลช้ากว่าปกติ ควรได้รับการประเมินและติดตามอย่างใกล้ชิดมากกว่าประชากรทั่วไป